Kalp krizi belirtileri: Göğüs ağrısı dışında nelere dikkat etmeli, ne zaman 112 aranmalı?

Kalp krizi denince çoğumuzun aklına göğsünü tutarak yere yığılan biri gelir. Oysa gerçek hayatta kalp krizi belirtileri çoğu zaman daha sessiz başlar: göğüste bir sıkışma, kola ya da çeneye yayılan bir ağrı, açıklanamayan bir terleme. Bu işaretleri tanımak ve vakit kaybetmeden yardım çağırmak, kalp kasının korunmasında en önemli adımdır.
Bu yazıda kalp krizinin sık görülen belirtilerini, kadınlarda ve yaşlılarda neden farklı görünebildiğini ve böyle bir durumda neler yapılması gerektiğini anlattık.
Kalp krizi nedir?
Kalp krizi (tıbbi adıyla miyokard enfarktüsü), kalbi besleyen damarlardan birinin tıkanması ve kalp kasının bir bölümüne yeterince kan gidememesiyle ortaya çıkar. Kan akışı ne kadar uzun süre kesik kalırsa kalp kasında oluşan hasar o kadar artar. Bu yüzden kalp krizinde “zaman kastır” denir: erken tedavi, kalıcı hasarı azaltır.
En sık görülen belirtiler
- Göğüs ağrısı ya da baskı hissi: Göğsün ortasında sıkışma, ağırlık, yanma ya da dolgunluk gibi tarif edilir. Birkaç dakikadan uzun sürebilir ya da gidip gelebilir.
- Yayılan ağrı: Ağrı sol kola, her iki kola, omuza, sırta, boyuna, çeneye ya da mide üstüne yayılabilir.
- Nefes darlığı: Göğüs ağrısıyla birlikte ya da tek başına görülebilir.
- Soğuk terleme: Sıcak olmayan bir ortamda ani ve yoğun terleme.
- Bulantı, kusma ya da hazımsızlık hissi: Bazen mide şikâyeti sanılarak gözden kaçar.
- Baş dönmesi, sersemlik ya da bayılacak gibi olma.
Kadınlarda, yaşlılarda ve diyabet hastalarında belirtiler farklı olabilir
Göğüs ağrısı kadınlarda da en sık belirtidir; ancak kadınlar, ileri yaştaki kişiler ve şeker hastaları kalp krizini daha “sessiz” yaşayabilir. Bu gruplarda göğüs ağrısı hafif olabilir ya da hiç olmayabilir. Bunun yerine şu belirtiler öne çıkabilir:
- Açıklanamayan ve olağandışı bir yorgunluk
- Nefes darlığı
- Sırt, omuz ya da çene ağrısı
- Bulantı, hazımsızlık ya da mide ağrısı
Bu belirtiler başka sorunlarla kolayca karıştırıldığı için “geçer herhalde” diye beklenmemelidir.
Kalp krizi şüphesinde ne yapmalı?
- Hemen 112’yi arayın. Belirtiler birkaç dakikadan uzun sürüyorsa ya da geçip tekrar geliyorsa beklemeyin.
- Kendiniz araç kullanarak hastaneye gitmeyin. Ambulans ekibi yolda müdahaleye başlayabilir ve hastaneye önceden haber verir.
- Kişiyi oturtun, sakin tutun. Sıkan giysileri gevşetin, hareket ettirmeyin.
- İlaç konusunda 112 görevlisinin söylediklerini izleyin. Kendi başınıza ilaç vermeyin; bazı ilaçlar belirli durumlarda zararlı olabilir.
- Kişi bilincini kaybeder ve nefes almazsa 112 görevlisinin yönlendirmesiyle kalp masajına başlayın. Yakında bir otomatik eksternal defibrilatör (OED) varsa kullanın.
Risk faktörleri: Kimler daha dikkatli olmalı?
Kalp krizi riskini artıran başlıca etkenler şunlardır: sigara kullanımı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, fazla kilo, hareketsiz yaşam, yoğun stres ve ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü. Yaş ilerledikçe risk de artar. Bu etkenlerden birden fazlası varsa, şikâyetiniz olmasa bile düzenli kontrol yaptırmanız önerilir.
Kalbinizi korumak için yapabilecekleriniz
- Sigarayı bırakın; bırakmak için hiçbir zaman geç değildir.
- Tansiyonunuzu, kolesterolünüzü ve kan şekerinizi düzenli ölçtürün.
- Haftanın çoğu günü en az 30 dakika tempolu yürüyüş gibi hareket edin.
- Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagil ağırlıklı beslenin; tuzu ve işlenmiş gıdaları azaltın.
- Kilonuzu kontrol altında tutun ve yeterli uyuyun.
- Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
Ne zaman doktora gitmeli?
Merdiven çıkarken ya da yürürken gelen ve dinlenince geçen göğüs ağrısı, çarpıntı, efor sırasında nefes darlığı ya da yukarıdaki risk faktörlerinden birkaçına sahip olmak, acil olmasa da bir doktora görünmeniz için yeterli nedenlerdir. Kuzey Kıbrıs’taki doktorları Stetosgop doktor rehberinde bulabilir, randevu talebini doğrudan iletebilirsiniz. Randevuya giderken neleri yanınıza almanız gerektiğini kontrol listemizde topladık.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Göğüs ağrısı gibi acil bir belirti yaşıyorsanız beklemeden 112’yi arayın. Ayrıntılar için tıbbi uyarı sayfamıza bakabilirsiniz.
