Psikoloğa ne zaman gidilmeli? 7 işaret

Hayatın zor dönemlerinden geçerken çoğumuz “Bu kadarı normal, kendi kendine geçer” diye düşünürüz. Bazen gerçekten geçer. Ama bazen aynı sıkıntı haftalarca sürer, uykuyu, işi, ilişkileri etkilemeye başlar. İşte o noktada akla gelen soru şudur: Psikoloğa ne zaman gidilir?
Psikolojik destek almak için “çok kötü” olmayı beklemeniz gerekmez. Bir psikologla görüşmek, bir fizyoterapiste ya da diş hekimine gitmek kadar olağan bir sağlık adımıdır. Aşağıdaki 7 işaret, profesyonel desteğin size iyi gelebileceğini gösterir.
Psikoloğa ne zaman gidilir? 7 işaret
1. Üzüntü ya da isteksizlik iki haftadan uzun sürüyor
Herkesin kötü günleri olur. Ancak neredeyse her gün süren bir çökkünlük, eskiden keyif aldığınız şeylere karşı ilgisizlik ya da sürekli bir boşluk hissi iki haftayı geçtiyse bunu ciddiye almak gerekir. Dünya Sağlık Örgütü de bu süreyi, belirtilerin değerlendirilmesi gereken bir eşik olarak kabul eder.
2. Kaygı günlük hayatınızı kısıtlıyor
Sınav, iş görüşmesi ya da bir sağlık sorunu öncesinde gerilmek doğaldır. Fakat endişe çoğu zaman aklınızdan çıkmıyorsa, kalp çarpıntısı, nefes daralması ya da mide sıkışması gibi bedensel belirtilerle geliyorsa veya bazı yerlere gitmekten, bazı insanlarla görüşmekten kaçınmaya başladıysanız destek almak faydalı olur.
3. Uyku ve iştahınız belirgin biçimde değişti
Uykuya dalamamak, gece sık uyanmak ya da tam tersine günün büyük kısmını uyuyarak geçirmek; iştahın kesilmesi veya kontrolsüz yemek yeme… Bu değişiklikler çoğu zaman ruhsal yükün bedene yansımasıdır. Önce bir hekimle bedensel nedenleri dışlamak, ardından bir psikologla görüşmek iyi bir yol olabilir.
4. İş, okul ya da ev işleri eskisi gibi yürümüyor
Odaklanmakta zorlanıyor, sık hata yapıyor, sorumlulukları sürekli erteliyorsanız ve bunun nedenini tam açıklayamıyorsanız durup bakmanın zamanı gelmiş olabilir. İşlevselliğin düşmesi, profesyonellerin en çok dikkat ettiği işaretlerden biridir.
5. İlişkilerinizde aynı sorunlar tekrar ediyor
Eşinizle, ailenizle ya da iş arkadaşlarınızla benzer tartışmalar tekrar tekrar yaşanıyorsa, sık öfke patlamaları oluyorsa ya da insanlardan giderek uzaklaşıyorsanız bir psikolog, bu döngüleri fark etmenize ve yeni yollar denemenize yardımcı olabilir. Bireysel görüşmenin yanında çift ve aile görüşmeleri de bir seçenektir.
6. Zor bir olayın etkisi geçmiyor
Bir yakının kaybı, ayrılık, kaza, iş kaybı ya da göç gibi büyük değişiklikler herkesi sarsar. Aylar geçmesine rağmen olayı sürekli zihninizde yaşıyor, kâbuslar görüyor ya da hayatınıza devam edemiyormuş gibi hissediyorsanız yalnız başınıza taşımak zorunda değilsiniz.
7. Rahatlamak için alkole, sigaraya ya da ekrana daha çok sığınıyorsunuz
Stresle baş etmek için alkol, sigara, kumar veya saatlerce ekran başında kalmak gibi alışkanlıklar artıyorsa bu bir uyarı işaretidir. Bu davranışlar kısa süre rahatlatsa da asıl sorunu çözmez ve zamanla yeni sorunlar doğurabilir.
Hemen yardım almanız gereken durumlar
Kendinize ya da başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa, yaşamınızı sonlandırmayı düşünüyorsanız beklemeyin. Hemen 112‘yi arayın ya da en yakın hastanenin acil servisine başvurun. Güvendiğiniz bir yakınınıza da durumu anlatın. Bu durum randevu beklenecek bir durum değildir.
Psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman arasındaki fark
- Psikolog: Psikoloji eğitimi almış, görüşme ve terapi yöntemleriyle çalışan uzmandır. İlaç yazmaz.
- Psikiyatrist: Tıp fakültesinden sonra psikiyatri uzmanlığı yapmış hekimdir. Tanı koyar, gerektiğinde ilaç tedavisi başlatır.
- Psikolojik danışman: Rehberlik ve psikolojik danışmanlık eğitimi almış, daha çok okul ve gelişim alanında çalışan uzmandır.
Hangisinden başlayacağınızı bilmiyorsanız bir psikologla ilk görüşmeyi yapabilirsiniz. Psikolog gerekli görürse sizi bir psikiyatriste de yönlendirir. Belirtileriniz çok ağırsa ya da günlük hayatınızı ciddi biçimde etkiliyorsa doğrudan bir psikiyatriste başvurmak da uygundur.
İlk görüşmede neler olur?
İlk seans genellikle bir tanışma görüşmesidir ve 45–50 dakika sürer. Psikolog sizi neyin getirdiğini, ne zamandan beri zorlandığınızı ve günlük hayatınızı nasıl etkilediğini sorar. Siz de çalışma yöntemi, seans sıklığı ve ücret hakkında soru sorabilirsiniz. Anlattıklarınız gizlidir; psikologlar meslek etiği gereği bu bilgileri sizin izniniz olmadan paylaşmaz. Ancak sizin ya da başkasının hayatının tehlikede olduğu durumlar bunun istisnasıdır.
Bir psikologla “uyum” önemlidir. İlk görüşmeden sonra kendinizi rahat hissetmediyseniz başka bir uzmanla görüşmeyi denemeniz tamamen normaldir.
Destek almayı neden erteliyoruz?
“Ne der insanlar?”, “Benim sorunum o kadar büyük değil”, “Kendim hallederim” gibi düşünceler, yardım istemeyi geciktiren en yaygın sebeplerdir. Oysa erken başlanan destek, sorunun büyümesini önler ve çoğu zaman daha kısa sürede sonuç verir. Psikologla görüşmek bir zayıflık göstergesi değil, kendinize iyi bakmanın bir yoludur. Tıpkı ağrıyan bir dişi ya da geçmeyen bir öksürüğü bir uzmana göstermek gibi.
KKTC’de psikolog nasıl bulunur?
KKTC’de psikolog ararken uzmanın eğitimine, çalıştığı alanlara (yetişkin, çocuk ve ergen, çift terapisi gibi) ve görüşme biçimine (yüz yüze ya da online) bakmanız faydalı olur. Stetosgop’ta Lefkoşa, Girne, Gazimağusa ve diğer şehirlerdeki psikologları şehre ve uzmanlık alanına göre arayabilir, profillerini inceleyebilir ve üye olmadan online randevu talep edebilirsiniz. Randevu adımları için online randevu rehberimize göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı ve tedavi için bir sağlık profesyoneline danışın. Acil durumlarda 112’yi arayın.
